باسمه تعالی
آشنایی با کنیا
کنیا (به صورت رسمی جمهوری کنیا) کشوری است در شرق آفریقا. پایتخت آن نایروبی است و مومباسا، کیسومو و ناکورو شهرهای مهم آن محسوب میگردند. جمعیت این کشور بر پایه اطلاعات سال ۲۰۱۶ حدود 48.5 میلیون نفر میباشد.
جمهوری کنیا با مساحت ۵۸۲۶۴۶ کیلومتر مربع، چهل و هفتمین کشور وسیع دنیاست. ۵۶۹۲۵۰ کیلومتر مربع آن خشکی و مابقی را آبهای داخلی از جمله دریاچههای ویکتوریا و رودلف را تشکیل دادهاست. همسایگان آن شامل کشورهای تانزانیا در جنوب، اوگاندا در غرب، سودان در شمال غربی، اتیوپی در شمال و سومالی در شمال شرقی میباشند و اقیانوس هند نیز در شرق آن واقع گردیده است.
با عبور خط استوا از کمربند میانی کنیا، مناطق مرکزی، شمال و شمال شرقی آن بسیار خشک و گرم است. اما مناطق ساحلی که در کنار اقیانوس هند قرار دارد آب و هوایی گرم و مرطوب دارد. در طول سال نور خورشید زیادی به کشور میتابد و لباسهای تابستانی همیشه مورد استفادهاند. هر چند معمولاً شبها و صبح زود کمی هوا سرد میشود. فصل طولانی بارش باران از آوریل تا ژوئیه است. فصل کوتاه بارش باران از اکتبر تا دسامبر است. بارش باران گاهی در بعدازظهر و عصر سنگین میشود. سردترین دوره از فوریه تا مارس و گرمترین دوره از ژوئیه تا اوت است. مهاجرت سالانه در ماسای مارا بین ژوئیه و سپتامبر رخ میدهد که میلیونها جانور وحشی در آن حضور دارند. این حادثه یکی از محبوبترین صحنههای فیلمسازان میباشد.
کنیا تا سال ۱۷۳۰ مستعمره پرتغال بود و پس از آن به استعمار انگلیس درآمد. دهه پنجاه قرن بیستم شاهد شورش مائومائو بر ضد استعمار انگلیس بود و سرانجام در سال ۱۹۶۳ به استقلال رسید.
امور سیاسی کنیا در چارچوب نظام سیاسی ریاستی قرار دارد که رئیسجمهور هم رهبر کشور و هم رهبر دولت است. قوه مجریه در اختیار دولت است. قوه قانونگذاری میان دولت و مجلس ملی کنیا تقسیم شدهاست. قوه قضائیه مستقل از مجریه و قانونگذاری است. پس از مستقل شدن، کنیا ثبات سیاسی خود را در برابر تغییرات سیاسی بحرانهای کشورهای همسایه حفظ کردهاست. با روی کار آمدن مردمسالاری، کنیاییها از آزادی بیشتری برخوردار شدند.
کنیا به هشت استان تقسیم شده که هر کدام توسط یک استاندار اداره میشود. استانها (میکواً) به 71 منطقه (ویلایات) تقسیم شدهاند که آنها نیز به نوبه خود به ۲۶۲ بخش (تارافا) تقسیم شدهاند. بخشها به تقریباً ۱۰۸۸ ناحیه (کاتا) تقسیم شدهاند. دولت بر کار استانداریها نظارت میکند.
تنوع نژادی زیادی در کنیا وجود دارد. اختلافات بین گروههای مختلف باعث بروز مشکلات زیادی در کنیا میشود. نظام KANU در سالهای ۱۹۹۰ به رهبری رئیسجمهور اسبق، دانیل توروینچ آراپ موی، به خاطر استفاده از خشونت برای سرکوب کردن سیاستهای چند حزبی شماتت میشد. وجود گروههای مخالف از نژادهای مختلف باعث شد تا دانیل آراپ موی از سال ۱۹۷۸ تا ۲۰۰۲ قدرت را در اختیار داشته باشد.
گروههای نژادی: کیکویو ۲۲٪، لوهیا ۱۴٪، لو ۱۳٪، کالنجین ۱۲٪، کامبا ۱۱٪، کیسی ۶٪، آمرو ۶٪، سایر آفریقاییها ۱۵٪، غیر آفریقایی (آسیایی / دسی، اروپایی و عرب) ۱. ٪
گروههای دینی: پروتستان ۳۵٪، کلیسای کاتولیک کنیا ۳۳٪، اسلام ۱۸٪، کلیسای روز هفتم ۱۰٪، مذهبیان سنتی ۱۰٪، سایر مذاهب مثل هندو: براهمابودا و بهایی.
کنیا، کشوری با فرهنگهای متفاوت است. فرهنگهای قابل توجه شامل ساحیلی در مناطق ساحلی، پاستورالیست در شمال و جوامع مختلف در مرکز و غرب میباشد. امروزه فرهنگ ماسای به خاطر صنعت توریسم به خوبی شناخته شدهاست هر چند که فقط یک قبیله کوچک است.
کنیا در ورزشهایی مثل فوتبال، اتومبیل رانی، راگبی، کریکت و بوکس فعال است. اما این کشور به خاطر قدرتش در ورزش دو میدانی و مسابقات دوی کوتاه و بلند معروف است. کنیا، قهرمانانی در مسابقات المپیک در رشتههای ۸۰۰ متر، ۱۵۰۰ متر، ۳۰۰۰ متر با مانع، ۵۰۰۰ متر، ۱۰۰۰۰ متر و ماراتن داشتهاست. با وجود رقابت اتیوپی و مراکش، کنیا هنوز سعی در حفظ جایگاه خود در رشته دو میدانی دارد.
از اوایل دهه هفتاد قرن اول هجری قمـری و در زمـان خلافت عبدالملک بن مروان خلیفه اموی، اولین مهـاجرت سـازمان یافتـه مسـلمانان بـه شرق آفریقا صورت گرفت و به تدریج به سایر مناطق آفریقا راه یافت و با ورود به سواحل شرق آفریقا، به سواحل کنیا رسید. امروز ۸۰% مردم شهرهای ساحلی کنیا مسلمان هستند. اسلام در آفریقا به عنوان دین بومی و سنتی آفریقا شمرده میشود. بیش از ۱۵ درصد کل جمعیت کنیا را مسلمانان تشکیل میدهند. علي رغم اين كه اسلام مدتها قبل از مسيحيت در اين سرزمين نشر يافته، ولي مسيحيان با برنامهريزيهاي منسجم و حمايت دولتهاي وقت توانستهاند روزبهروز دامنه نفوذ خود را گسترش دهند.
پیشینه تشیع
ورود تشیع در کنیا با مهاجرت علی بن حسین از شیراز در قرم سوم هجری شکل گرفت. او و فرزندانش که برای تجارت به آفریقا رفته بودند، در مومباسا اقامت گزیدند. اگرچه امروزه نسل شیرازیتبار زیادی وجود ندارد اما عنوان شیرازی در فرهنگ مردم شناخته شده و محترم است. در مومباسا روستایی وجود دارد که نامش شیراز است و در آن مسجد و بقایایی از آن زمان به جامانده است.
شیعیان کنیا
بزرگترین تشکیلات شیعیان کنیا متعلق به خوجههای اثناعشری است که از سوی فدراسیون جهانی شیعیان خوجه اثناعشری رهبری میشود. طیف وسیعی از شرکتهای خصوصی صادرات و واردات، کارخانجات، کارگاههای صنعتی، مؤسسات تجاری، سیستمهای مخابراتی و خدماتی، بانکها، حمل و نقل، انتشارات و غیره توسط شیعیان خوجه و یا با مشارکت آنان اداره میشود. آنان حدود ۱۰ هزار نفر از جمعیت کنیا را تشکیل میدهند. در هریک از شهرهای کنیا که شیعیان خوجه زندگی میکنند، مدارس ویژه، کلوپهای فرهنگی و ورزشی و مساجد آنان وجود دارد. شیعیان خوجه تا پیش از درگذشت آیت الله خویی مقلد ایشان بودند و پس از وفات او، از آیت الله گلپایگانی و پس از درگذشت وی از آیت الله سیستانی، تقلید میکنند.
شماری از شیعیان بهره نیز در کنیا زندگی میکنند. آنان پوشش و آرایش خاص خود را دارند و بسیار مقید به برپایی مراسم سنتی و مذهبی هستند. آنان مراکزی در مومباسا و نایروبی دارند که یکی از مهمترین آنها مدرسه «ال سیفویتول برهانیا» در نایروبی است.
شیعه در شرق آفریقا خصوصا کنیا با ورود شیعیان خوجه ظهور پیدا کرد. شیعیان بومی تا کنون با استفاده از امکانات و حمایت شیعیان خوجه از جمله موسسه بلال مسلم میشن در کنیا توانستهاند مدارسی را برای آموزشهای اسلامی شیعی بنا کنند و فعالیتهایی را انجام دهند. مساجد شیعیان خوجه توانسته پاسخگوی نیازهای مذهبی شیعیان بومی باشد.
افزون بر شیعیان بومی، در شهرهای مومباسا، مالیندی و لامو نیز شیعیان عربتبار دارای تشکیلاتی هستند که قویترین آنها جمعیت شباب اهل البیت در "لامو" است که بسیار با انگیزه و فعال عمل میکنند و از سوی شیعیان کویتی حمایت میشوند.
مراکز مهم
مسجد جعفری نایروبی، مهمترین مرکز شیعیان خوجه در این شهر نایروبی است. این مسجد محل اجتماع شیعیان هندی و پاکستانی در برنامهها و مناسبتهای مذهبی است و شماری از ایرانیان مقیم و معدود شیعیان لبنانی و شیعیان بومی نیز در آن شرکت میکنند. مدرسه و مهد کودک جعفری از قسمتهای مهم واقع در جنب مسجد است.
موسسه بلال مسلم میشن به عنوان مرکز فعالیتهای تبلیغی شیعیان خوجه برای آفریقاییان از سالها قبل کار خود را در کشورهای افریقایی آغاز کرده و در حال حاضر در برخی از شهرها مانند مومباسا و ناکورو به فعالیتهای مذهبی و تبلیغی مشغول است. بلال مسلم میشن کنیا مهمترین مرکز بلال مسلم میشن پس از تانزانیا است.
مدرسه علمیه امیر المؤمنین (ع) در ماتوگا و شهر کواله قرار دارد شماری طلبه مرد و زن در آن مشغول تحصیل هستند. این مدرسه در اجرای مراسم مذهبی و اعیاد، فعال است.
شیعیان بومی دارای تشکیلاتی در مرکز و غرب کنیا به نام کمیته مهدی مسلم هستند که مقر آن در منطقه پاکرود در نایروبی است.
مؤسسه مجلس القائم در شهر ناکورو که شهرهای اطراف در غرب کنیا را تحت پوشش فعالیتهای خود قرار میدهد.
حوزه علمیه رسول اکرم (ص) از فعالترین مراکز آموزشی شیعیان است که سرپرست آن یک روحانی لبنانی به نام مرتضی مرتضی عاملی است. این مرکز در منطقهای به نام لانگاتا در حومه نایروبی قرار دارد و دارای ۲۸۰ طلبه است که بیش از ۷۰٪ آنها علوم دینی را همراه با دروس کلاسیک فرا میگیرند. این مرکز مسجدی دارد که در روزهای جمعه در آن نماز جمعه به امامت مرتضی مرتضی برگزار میشود.
مساجد
شیعیان کنیا نزدیک به ۲۰ مسجد و نمازخانه در کنیا دارند که مهمترین آنها عبارتند از: مسجد پاکرود در نایروبی، مسجد الرسول در نایروبی، مسجد کویتیها در مومباسا، ۲ مسجد خوجهها در مومباسا، مسجد امام علی در لامو، مسجد شباب در لامو، مسجد ماونی در مالیندی، مسجد رواندا در حومه کیسومو.
مدارس
بیشتر مدارس شیعیان در کنیا مربوط به خوجههای اثناعشری هندیتبار است که از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
آکادمی جعفریکلاب که در نایروبی ساخته شده و در آن از سطح ابتدایی تا دبیرستان و به طور مختلط برای مسیحی و مسلمان آموزش داده میشود.
مدرسه رسول اکرم(ص) که تقریبا در خارج از شهر نایروبی قرار دارد و بیش از ۳۵۰ دانش آموز دارد.
مدرسه رسول اکرم(ص) در شهر ناکورو که توسط خوجهها و تشکیلات بلال مسلم میشن اداره میشود.
مدرسه رسول اکرم(ص) مخصوص دختران در نایروبی
مدرسه امیرالمؤمنین(ع) در مومباسا که بیش از ۲۵۰ دانش آموز دارد.
جمعیت شیعیان
| جمعیت کل | جمعیت شیعیان | درصد | تاریخ | منبع |
| ۳۳،۸۰۰،۰۰۰ | ۵۶۰،۰۰۰ | 1.6 درصد از جمعیت کشور | ۲۰۰۸م | مجمع جهانی اهل بیت |
| ۳۸،۳۲۹،۰۰۰ | کمتر از ۱۴۰،۰۰۰ | کمتر از نیم درصد از جمعیت مسلمانان | ۲۰۰۹م | انجمن دین و زندگی اجتماعی «مؤسسه PEW» [۹] |
اتحادیه شیعیان کنیا (سیمکو)
در سال های اخیر تلاشهایی برای ارتباط و انسجام و اتحاد بین گروههای مختلف شیعه، سمینارهایی در شهر نایروبی برگزار شد که منجر به تأسیس اتحادیه شیعیان کنیا به نام سیمکو گردید. این اتحادیه تأکید زیادی به اتحاد میان خوجهها ، شیعیان بومی و شیعیان عربتبار دارد.
رهبری شیعیان کنیا
شیعیان پیش از انقلاب اسلامی ایران، از افرادی متعددی که مهمترین آن شیخ اسحاق پاکستانی بود، تبعیت میکردند اما پس از فوت او حوزه علمیه وی نیز تعطیل شد. (اخیراً اقداماتی از سوی آیت الله وحید خراسانی برای احیای این حوزه صورت گرفته است).
پس از انقلاب اسلامی ایران مرتضی مرتضی عاملی روحانی اهل لبنان و نیز شیخ عبدالله ناصر عالم کنیایی، رهبری فکری و عملی شیعیان را بر عهده گرفتهاند؛ اگر چه کویتیها نیز با ساخت اماکن و مسجد سعی بر انتقال رهبری کویت به شهرهای ساحلی کنیا داشتند.